Tags

, , , ,

J.G. Schoup 1916 + 1927 b - © 2015 J.J. Wielaert

Al bijna een jaar geleden, eind oktober van het afgelopen jaar, twee maanden na de publicatie van het boek over de bewogen levens van J.G. Schoup, viel mijn oog op een drietal foto’s van een man die uit de kampen voor Belgische soldaten was ontvlucht. De drie beeltenissen troffen mij als een bliksemflits bij heldere hemel. Ik kende dit gezicht. Ik had de vermoeide, ietwat droefgeestige ogen al op latere foto’s gezien en mij keek op dat moment dezelfde melancholieke blik aan die ik tevens van een maar enkele jaren oudere foto kende. Maar vooral viel mij het profiel van de neus op en überhaupt de gelaatstrekken gezien van opzij. De contouren van dit gezicht stonden op mijn netvlies gegrift, omdat ik een soortgelijke driedelige fotoreeks kende die elf jaar later van deze persoon werd gemaakt.

Maar liefst elf jaar verschil! In zo’n lange periode verandert de menselijke fysionomie vaak wezenlijk. Ook in dit geval zou vrijwel niemand die de foto’s vergelijkt op het eerste gezicht zeggen dat dit één en dezelfde persoon was. Maar de vorm van de neus, de oogafstand, de inclinatie van het voorhoofd, van verticaal tot schuin naar achteren, de hoogte van de oren ten opzichte van de ooglijn, de kinpartij en nog vele andere kenmerken veranderen niet. Het gezicht kan in de loop van de jaren dikker geworden zijn en het haar dunner. Een snor, sik of baard kan intussen afgeschoren of erbij genomen zijn. Maar het hoofdprofiel blijft hetzelfde, net als bijvoorbeeld de vorm van de oren en de plek waar die oren aan het hoofd zitten. Dat komt allemaal omdat de schedel, die het gelaatsvlees draagt, niet verandert. Omdat het gehoororgaan tot in de schedel zit, verandert bijvoorbeeld vanaf de zijkant gezien de afstand van de oren tot het puntje van de neus niet. Oren worden bovendien doorgaans niet veel dikker en behouden hun specifieke en unieke persoonsgebonden vorm.

Het profiel van de haakneus en de rechte lijn die deze neus met het voorhoofd maakte, was het meest frappante aspect van herkenning dat mij op het spoor van de identiteit van deze Belgische soldaat bracht. Hiervoor is een scherpe opmerkingsgave nodig, gegrond op aangeboren of aangeleerde visuele capa­citeiten, het in een flits kunnen herkennen van vormen op grond van een zekere mate van fotografisch geheugen. Men mag dat beroepsdeformatie noemen, maar dat was het in dit geval niet. Ik heb altijd een goed geheugen voor gelaatstrekken gehad. Op grond daarvan herkende ik deze man. Maar was hij het wel? Vergeleken met de andere foto’s die ik kende, waren de kenmerken optisch wezenlijk anders, dan toch… Kon wat ik gevoelsmatig zeker dacht te weten ook met mathematische zekerheid worden vastgesteld?

Even overwoog ik de twee verschillende fotoreeksen door criminologen te laten vergelijken. De politie staat voor dit soort akkefietjes moderne software ter beschikking. Maar dergelijke hulp was niet nodig. Iedereen die het wil kan hiervoor thuis met Photoshop Elements aan de slag, bijvoorbeeld. Dat programma verricht vergelijkende gelaatsherkenning vrijwel automatisch. Handmatig kan het ook met oude versies van Photoshop gedaan worden. Mij stonden twee mugshots ter beschikking en dan is de rest eigenlijk een eitje.

Let op! Stap 1: men neme de zijdelings genomen foto van één mugshot en brenge die op het formaat van de andere, zodat een oor bijvoorbeeld op beide foto’s precies even groot is. Stap 2: aangezien de gefotografeerde persoon zijn hoofd op de twee afzonderlijke fotosessies niet exact even “loodrecht” tegen het neksteuntje hield, moet één van de zijdelings genomen foto’s nog even ietsje gedraaid worden, een paar graden maar. Stap 3: daarna klopt formaat en inclinatie en kunnen selecties van de ene foto over de andere foto heen gelegd worden. Kloppen dan de contouren van de gelaatstrekken met elkaar, klopt dan de afstand van neus tot kin en de afstand van oorlel tot neuspunt, klopt dan de inclinatie van het voorhoofd precies met die van de neus, en is die neus ook precies dezelfde, komt ook de vorm van de oren op beide foto’s overeen en zit het oor ten opzichte van het oog op precies de goede plaats, dan weet je het wel: dit is één en dezelfde persoon, met in dit geval elf jaar verschil in tijd.

J.G. Schoup 1916 + 1927 - © 2015 J.J. Wielaert

Dit is Jean Gustave Schoup. In grijs is hij te zien zoals hij er in de Eerste Wereldoorlog als 23-jarige uitzag op het moment dat hij werd gefotografeerd. In bruin zijn daaroverheen selecties gelegd van hoe hij er als dertiger uitzag toen hij zich nog eens moest laten aflichten. In tif-formaat kunnen de bruine layers met Photoshop naar wens geleidelijk over de grijze foto geschoven worden. En steeds weer past alles precies! Alleen de haardracht is anders en hij was elf jaar later iets gezetter. Klik op de afbeelding voor een vergroting.

Over de elf jaar eerder genomen grijs getinte portrettriptiek valt tot slot nog wat te verhalen, iets dat overigens ook in het boek over Schoups leven staat. “Baard” stond honderd jaar geleden voorgedrukt in de zware registerbanden van gevangenissen. Dat betekent uiteraard niet dat iedere gedetineerde een baard droeg. Met “Baard” werd de haardracht onder de neus bedoeld. J.G. Schoup droeg destijds een knevel, een flinke puntige snor, maar meer niet, zeker geen baard.

De ontdekking van deze vroege foto’s kwam te laat om ze nog in de eerste editie van de biografische studie over Schoup te kunnen plaatsen. Maar niettemin: zie voor de complete vergeelde mugshot uit 1927 pagina 105 van dat boekwerk.

Reacties altijd welkom via jeangustaveschoup@gmail.com

Advertenties